Achteraf Ziet Het Er Gepland Uit (En Dat Is Het Ook)

Tuurlijk weet ik waar ik mee bezig ben! Ik heb een interesse, die heb ik vertaald in een vraag en die onderzoek ik. Simpel toch?

Onderzoeken met een voortschrijdend ontwerp

Mijn onderzoeksvraag is statisch. Ik wil weten hoe het keuzeproces voor een bepaalde technologie gevolgen heeft in de organisatie. Gevolgen voor taken van mensen en voor de manier waarop het werk wordt georganiseerd.
Een organisatie, een verzameling van mensen de met elkaar werk verzetten, is dynamisch. Vandaag anders dan gisteren en waarschijnlijk onvergelijkbaar met overmorgen.
In die wereld hangt alles met alles samen. Die laat zich niet dirigeren. Laat staan dat ik haar naar míjn hand kan zetten.

Dynamiek en complexiteit vragen om bijsturen

Om recht te doen aan het feit dat een organisatie een dynamisch geheel is, werk ik met een voortschrijdend ontwerp. Op basis van voortschrijdend inzicht kies en ontwerp ik mijn onderzoeksmethoden. Ik begin bij A en dan denk ik dat B en C zullen volgen. In feite kan ik dat allemaal vooraf niet voorzien. Mijn onderzoeksstrategie is daarom flexibel en mijn planning globaal en losjes. Ik ben niet verrast wanneer na C in de verte G opdoemt en niet D (hoewel het wel lastig kan zijn)!

Daarom kunnen vraagstukken in levende systemen naar mijn mening niet met simplistische, reductionistische methoden worden onderzocht. Ik kan geen hek om een business unit of afdeling plaatsen om wat daar gebeurt te bestuderen alsof het een laboratorium is. Om te kunnen vaststellen wat er gebeurt in de organisatie en om het te snappen zal ik het veld in moeten stappen. Ik zal proberen ‘binnenstaander’ te worden (mooi begrip uit een artikel van Gerhard Smid en Etiënne Rouwette over onderzoek) en de praktijk te gaan begrijpen.

Nieuwe inzichten vertalen

De bevindingen uit mijn vooronderzoek (stap A) presenteerde ik vorige week op de internationale HRM Network Conference. Ik kreeg heel relevante feedback op diverse aspecten van mijn onderzoek. Die vertaal ik vervolgens weer in mijn aanpak.

Dus start ik binnenkort met een verdiepende studie in één organisatie (stap B) én ik zal enkele stakeholders van alle kanten bestuderen (stap C). Gevoed door mijn onderzoeksvraag enerzijds en mijn bevindingen onderweg anderzijds.

Onderzoek doen in een ‘bomenbos’

Ik weet wat ik wil. En omdat organisaties levende systemen zijn, een ‘bomenbos’ zoals Smid en Rouwette zeggen, sla ik soms linksaf en ga dan weer naar rechts. Dat doe ik niet lukraak of intuïtief. Ik sta stil, kijk terug, kijk vooruit en plan weer een paar stappen (want stap G ligt nu misschien meer voor de hand dan D). Zoals afgelopen week met mijn plakbriefjes en flappen aan de wand (zie foto). Even op de plaats rust. Ik profiteer van voortschrijdend inzicht en stel weer bij. En achteraf zal het er allemaal heel gepland uitzien.

Ineke van Kruining, docent/onderzoeker bij Avans Hogeschool

Dit delen: